Endoproteza powierzchniowa stawu biodrowego - Kapoplastyka

Data ostatniej aktualizacji:
Polub portal
Endoproteza powierzchniowa stawu biodrowego - Kapoplastyka

Kapoplastyka lub endoproteza powierzchniowa (ang. hip resurfacing) - nowoczesna metoda leczenia choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego polegająca na zaimplantowaniu sztucznych powierzchni stawowych. Jest to sposób leczenia przeznaczony dla ludzi młodych (z reguły poniżej 65. roku życia) i aktywnych. Warunkiem przeprowadzeniu zabiegu jest niewielka deformacja stawu oraz dobra jakość tkanki kostnej. Operacja jest alternatywą dla leczenia zachowawczego, całkowitej alloplastyki, endoprotezy z krótkim trzpieniem oraz osteotomii. Ostateczny wybór metody leczenia zależy od stanu ogólnego pacjenta, aktywności, wieku oraz preferencji i oczekiwań.

Rodzaje implantów

Wśród wielu systemów, różnych producentów, na wyróżnienie zasługują:

BHR - Birmingham Hip Resurfacing- najpopularniejsza operacja kapoplastyki, wykonywana od 1997 roku . Wśród współczesnych operacji kapoplastyki ma najdłuższą historię, więc także najdłuższy okres obserwacji osób po zabiegu.

BMHR - Birmingham Mid Head Resection, wszczepiana od 2003 roku, szczególnie zalecana dla chorych z deformacją głowy kości udowej z powodu martwicy lub złuszczenia głowy kości udowej, która jest usuwana w czasie operacji. Ze względu na resekcje większej części kości udowej zakres zabiegu plasuje się pomiędzy endoprotzoplastyką powierzchniową, a implantacją protezy z krótkim trzpieniem.System implantów stawu biodrowego  bhr i bmhr

Budowa wszczepu

Implant składa się z dwóch części. Pierwszy element stanowi panewka mocowana w loży powstałej po wyfrezowaniu anatomicznej panewki stawu biodrowego, drugi - kapa nakładana na odpowiednio przygotowaną głowę kości udowej. Obie części wykonane są z metalu o niskiej ścieralności. Sztuczne panewki są mocowane w kości miednicznej bezcementowo, porowata powierzchnia kontaktująca się z kością ułatwia wgojenie. Kapa mocowana jest do kości udowej za pomocą cementu. Połączenie metal-metal jest mniej podatne na zużycie od połączeń z użyciem polietylenu, typowych dla całkowitej endoprotezoplastyki.

Zalety endoprotezy powierzchniowej w stosunku do całkowitej alloplastyki

  • łatwość rewizji- możliwość wykonania całkowitej endoprotezoplastyki biodra, nawet bez wymiany panewki.
  • mniejsze ryzyko powikłań zaistniałych w wyniku ekranowania naprężeń (stress-shielding)
  • krótszy okres i lepszy przebieg rekonwalescencji
  • krótsza hospitalizacja,
  • mniejsze ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych,
  • dłuższy przewidywany czas przeżycia implantu ( szacowany nawet na 30 lat)
  • mniejsze ryzyko zwichnięcia ( dzięki większej głowie)
  • mniejsze ryzyko powikłań zapalnych
  • mniejsze ryzyko obluzowania
  • większy zakres ruchu po operacji ( porównywalny uzyskuje się przy całkowitej alloplastyce biodra z użyciem dużej głowy)
  • uzyskanie warunków niemal identycznych z anatomicznymi, niezaburzony chód,
  • brak polietylenowej części panewki ( brak uwalniania drobin polietylenu)
  • znaczne zredukowanie ryzyka nierówności powstałej kończyn w wyniku zabiegu
  • sugeruje się większe możliwości, pod względem aktywności sportowej po zabiegu
  • część autorów sugeruje lepsze subiektywne odczucia pacjenta ( brak wrażenia obcości biodra) w wyniku dokładnego odtworzenia anatomii, mniejszej destrukcji kości i mniejszego implantu



Wady w stosunku do endoprotezy całkowitej

  •  krótsze obserwacje długoterminowe w porównaniu z całkowita alloplastyką biodra
  • wymaga dużej biegłości od zespołu operacyjnego
  • ryzyko martwicy głowy kości udowej
  • ryzyko złamania szyjki kości udowej.
  • większe ilości uwalnianych jonów metalu ( ryzyko nadwrażliwości, niewskazane u kobiet w wieku rozrodczymi i chorych z niewydolnością nerek) - ostateczna ocena skutków wymaga dłuższej obserwacji
  • możliwa większa utrata tkanki kostnej kości miednicznej przy kapoplastyce w porównaniu z całkowita alloplastyką


Przygotowanie do zabiegu

Postępowanie przedoperacyjne jest identyczne jak przed operacją alloplastyki całkowitej


Przebieg operacji

Przebieg znieczulania i operacji jest bardzo zbliżony do alloplastyki całkowitej. Podstawową różnicą jest znacznie mniejsza ilość usuwanej tkanki kostnej z kości udowej. Nie odcina się szyjki i głowy, tylko część (BHR) lub całą głowę (BMHR). Większość operacji wykonywanych jest w znieczuleniu regionalnym, choć możliwe jest także znieczulenie ogólne. Zabieg trwa zwykle w granicach od 1,5 do 3 godzin. Po uzyskaniu dostępu do kości chirurdzy usuwają część głowy kości udowej i w jej miejscu, za pomocą cementu mocują kapę. Panewka stawu biodrowego rozwiercana jest za pomocą frezarki, następnie mocuje się w tak przygotowanej loży sztuczną panewkę. Operacje kończy wprowadzenie głowy do panewki, założenie drenażu i zaszycie powłok. Po operacji pacjent pozostaje pod intensywnym nadzorem personelu, najczęściej na specjalnie wydzielonej sali pooperacyjnej. Dren usuwa się przeważnie dzień lub dwa po operacji, szwy należy ściągnąć 10-14 dni po zabiegu. Wykonywane są kontrolne zdjęcia RTG, a pacjent pozostaje pod opieką poradni ortopedycznej. W okresie okołooperacyjnym i pooperacyjnym stosuje się profilaktykę żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz profilaktycznie podaje antybiotyki.


Wskazania

  • choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego u aktywnych lub młodych pacjentów
  • pacjenci z chorobami neurologicznymi ( mniejsze ryzyko zwichnięcia)
  • pacjenci z niektórymi deformacjami bliższego końca kości udowej (kapoplastyka może stanowić leczenie z wyboru )



Przeciwwskazania

  • osteoporoza, niezadowalająca jakość tkanki kostnej
  • przewlekła choroba nerek
  • alergia na metale z których wykonany jest implant
  • deformacje panewki lub głowy kości udowej powstałe między innymi w wyniku jałowej martwicy głowy kości udowej, urazów, wrodzonych i rozwojowych deformacji ( wyjątek - BMHR)
  • duże cysty głowy lub szyjki kości udowej


Powikłania

  • pęknięcie implantu
  • zakażenia wczesne i późne
  • obluzowanie
  • złamanie szyjki kości udowej
  • martwica głowy kości udowej
  • reakcje nadwrażliwości na metal
  • żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
  • uszkodzenie nerwów, naczyń
  • zwężenie szyjki kości udowej ( może skutkować złamaniem lub obluzowaniem implantu)
  • skostnienia heterotropowe
  • powikłania anestezjologiczne
  • powikłania potransfuzyjne
  • obniżenie ruchomości stawu


Rehabilitacja

Proces odzyskiwania sprawności przebiega bardzo podobnie jak w przypadku alloplastyki całkowitej, jednak zwykle postępuje szybciej i łatwiej. Tutaj dostępny jest poradnik postępowania po zabiegu endoprotezy. Wielu chorych wraca do aktywności sportowej, choć niezalecane są dyscypliny w których staw biodrowy narażony jest na duże obciążenia.

Autor: lek. ortopeda Michał Nowak

Oceń artykuł:
Ocena:
5/5 (1)